Tuvalet Eğitimi Ne Zaman Başlamalı?

Bebeklerde Tuvalet eğitimine başlamak için  mesane kontrol yeteneğinin, bedensel gelişim ve zihinsel gelişim açısından yeterli seviyeye ulaşmış olması gerekir.

Mesane kontrolü çocuklarda genellikle 18. ay ile 24. ay arasında gelişir.

Bireysel farklılıklar göz önüne alınmalı çocuğun tam anlamıyla hazır olmadığı bir dönemde tuvalet eğitiminde ısrarcı olunmamalıdır.

Mesane kontrolünün gelişen bir çocuk;

  • Gün içinde 2-3 saat boyunca kuru kalabilir.
  • Tuvaletini mesanede biriktirerek yapmaya başlar. Mesanede kontrolü gelişmeden önce ise sık sık ve az az tuvaletlerini yaptıklarını gözlemleriz.
  • Tuvalete gitme ihtiyacını jest ve mimikleri ile belli eder.

Eğer bunları gözlemliyorsak çocuğun mesane kontrolünün geliştiğini düşünebiliriz.

Bedensel ve zihinsel hazırlık

Fizyolojik olarak hazır olan bir çocuğun aynı zamanda bedensel ve zihinsel gelişim açısından da hazır olması önemlidir.

Düzgün ve dengeli yürüyebilmeli, temel özbakım becerilerini yerine getirebilmeli, düzgünce oturup kalkabilmelidir.

Vücut kısımlarını gösterebilme, basit isteklerinizi yerine getirebilme ve yetişkini taklit edebilme becerisine sahip olması da önemlidir.

Çocuğun hazır olmadığı bir dönemde tuvalet eğitimine başlandığında bu süreç uzun ve zorlu olacaktır. Öte yandan gecikmiş bir tuvalet eğitimi ile ileri yaşlarda altını ıslatan ve tuvalet problemi olan çocukların ortaya çıkmasına zemin hazırlanır.

Çocuğun yukarıdaki özelliklerden hiçbirine sahip olmadığı halde yetişkini tuvalet kullanımında taklit etmesi tuvalet eğitimine hazır olduğunun göstermesi olmayabilir. Örneğin; tuvaletini yapacakmış gibi kıyafetleri ile tuvalete oturmaya, altını peçete ile silmeye ya da sifonu çekmeye çalışabilir. Bu noktada dikkatli olunmalı diğer açılardan çocuğun hazır olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Uygulama

Ön hazırlık

Çocuğumuzun tuvalet eğitimine hazır olduğuna emin olduktan sonra oyunlar yoluyla çocuğumuzu zihinsel ve fiziksel açıdan desteklemek uygun olacaktır. Bir bebek yardımıyla yemek yeme, tuvalete gitme, uyuma gibi günlük etkinlikleri içeren oyun kurulabilir. Böylece çocuğa yemek yeme ve tuvalete gitme arasında bir bağlantı olduğu anlatılabilir. Ayrıca küçük figürler yardımıyla olayı fark etmesi ve her yönüyle anlaması sağlanabilir.

Çocuğa tuvaletteki hareketlerin gösterilmesi de eğitim açısından uygun olacaktır. Külotunu çıkarabilme, tuvalete oturma, temizlik, külotunu giyebilme, tuvalet temizliği ve el temizliği sıra ile gösterilebilir.

 

Fiziksel ortamın düzenlenmesi

Tuvalet çocuğun boyutlarına göre düzenlenmelidir. Lazımlık ya da adaptör seçimi çocuğun tepkisine göre tercih edilebilir. Adaptör kullanılıyorsa mutlaka çocuğun ayaklarının yere basacağı bir basamak kullanılmalı, çocuğun kendini güvende hissetmesi sağlanmalıdır. Piyasa da basamak ve adaptörün birlikte olduğu ürünler vardır. Bu ürünlerin bir kısmı aynı zamanda katlanarak lazımlık şeklinde de kullanılabilmektedir. Sizin için uygun olan herhangi bir tanesi kullanılabilir.

İlk günlerde çocuk her 45- dakikada bir tuvalete götürülerek kontrol edilmelidir. Daha sık aralıkların çocukların sıkılmasına neden olabilir. Daha uzun aralıklar ise idrar kaçırmaya neden olarak çocuğu mutsuz edebilir. Uyku saatlerinden önce mutlaka tuvalete götürülmelidir. İlk zamanlarda da geceleyin 1-2 kez tuvalete kaldırılmalıdır.

Tuvalet eğitiminde anne baba yaklaşımları ile ilgili genel öneriler

Çocuğunuzla tuvalet eğitimine başlarken kendi programınızı oluşturmanız ve size yaşantınıza uygun bir sistem geliştirmeniz önemlidir. Çünkü her aile ve çocuk farklıdır. Bu bireysel farklılıklar göz önüne alınmadığında tuvalet eğitimi oldukça yorucu bir sürece dönüşebilir.

Tuvalet eğitimi sürecinde dikkat edeceğimiz en önemli noktalar şunlardır.

  1. Olumlu olun. Çocuğunuzun olumlu davranışlarını ödüllendirmeniz, cezalara oranla daha öğreticidir. Yavaş yavaş ilerleme gösterseler bile başarıya odaklanıp bunları küçük adımlarla ilerlemek olarak kabul etmek önemlidir. Bu şekilde ona daha fazla destek olabilirsiniz. Küçük ödüller, sevginizi ifade eden kelime ve davranışlarla onu destekleyin. İhtiyaç duyduğunda yardım isteyebileceğini vurgulayın.
  2. Tutarlı olun. Çocuğunuzun bireysel farklılıklarını göz önüne alarak makul beklentiler oluşturun. Mümkün olduğu kadar aynı ortam ve ritüllerle (el yıkama, popo silme vb.) süreci sabit tutmaya çalışın. Başarılı olamadığı konularda yardımcı olacağınızı belirtin ve yardım ederek bunu ona gösterin. Onunla ilgilenen herkesin bu konuda tutarlı olduğundan emin olun.
  3. İyi bir gözlemci olun. Çocuğunuzun konuyu nasıl algıladığını, yaşadığı sıkıntıların geçici olup olmadığını, yardıma ihtiyacı olup olmadığını iyi gözlemleyin. Gereğinden fazla yardım ederek kendisini beceriksiz hissetmesine ya da ihtiyaç duyduğunda yanında olamayacağınız konusunda kaygıya kapılmasını engelleyin.
  4. Tuvalet ve tuvalet eğitimi ile ilgili konulardan hoşlanmasını sağlayın. Tuvalet eğitimi bir gereklilik olduğu kadar eğlenceli bir zaman dilimi de olabilir. Korku ve kaygılarla başlandığında çocuk direnç geliştirebilir. Çocuğunuz tuvaleti kullanmayı eninde sonunda öğreneceğini ve gergin yaklaşımların bu süreci sadece uzatacağını unutmayın. Tuvalete gitme zamanlarını gülümseyen bir ifade, sempatik ve espritüel bir yaklaşımla karşılamaya çalışın.

Duyduğunuz ve okuduğunuz her öneri ve yaklaşımın size ve çocuğunuza uygun olmayabileceğini unutmayın.

Ödüllendirmeyi nasıl yapmalıyız?

Çocuklar bu dönemde sifon çekmek ve el yıkamaktan keyif alırlar. Bu durumu tuvalet eğitimi için ödül olarak kullanabiliriz.

“Aferin” gibi sözel ödüllendirmelerde davranışı olumlu yöne destekleyecektir.

Sevdiği bir kişiye de başarıyı aktarmak memnuniyetimizin belirgin bir ifadesi olacaktır.

Alkış gibi ödüllendirmeler de etkin olarak kullanılabilir.

Altına kaçırdığında ne yapmalıyız?

Verdiğimiz tepkiler tuvalet eğitimindeki süreçte çok önemlidir. Aşırı sert tepkiler çocuğu korkutarak ya da stres altına sokarak kaçırmaları artırabilir. Ayrıca çok ılımlı tavırlarda çocuğun sorumluluktan kaçmasına neden olurken çocuğu altına kaçırmaya teşvik edebilir. Genelde “ bu seferlik böyle oldu ama bir daha ki sefere tuvalete yapacağız” şeklinde yönlendirmeler daha doğru olacaktır.

Altına kaçırma davranışı ne zamana kadar sürer?

Gündüz kontrolü 2 yaş dolaylarında kazanılır? Geceleri ise 2–3 yaşlarına kadar görülebilir. 4 yaşından sonra çocuk hala çişini kontrol edemiyorsa bir sorun olduğu düşünülecek.

Gülsüm Gençay
Çocuk Gelişimi Uzmanı
Aile Danışmanı


15 yorum “Tuvalet Eğitimi Ne Zaman Başlamalı?

  1. burcin

    Oglum 3 yasinda cisi ogrendi ama geceleri bez sariyorum kaldiriyorum uyanmiyo gitmek istemiyo tuvalete ama bezinede yapmiyo sabah kalkinca ilk isimiz tuvalete gitmrk oluyo artik bez sarmasam miki

  2. Cemal Gültekin

    Merhaba oğlum 27 aylık henüz konuşamıyo ama söylediğimiz herşeyi anlıyo tuvalete başlatmak istegim ama kesinlikle reddediyor kendinde tutuyo yada altına kaçırıyo ayrıca 2 aylık bebeğimiz var ne zaman başlıysyım tuvalete konuşmasını beklesemmi acaba yardımcı olursanız sevinirim teşekkürler

    1. Dr.Ertugrul Guler

      Merhaba, 27 aylık ve konuşamıyor fakat söylenenleri anlıyor ve emirleri yerine getiriyorsa büyük olasılıkla sıkıntı yoktur,eğer başka gerilik yoksa, ama bir iştme testi yaptırmanız yararlı olur.Tuvalet eğitimine gelince anlaşılan hazır değil acele etmeyin,zorlamayın kendi hazır olunca başlayacaktır,4 yaşa kadar vaktiniz var .

  3. mehtap

    Merhaba. Kızım 20 aylık. Söylediğim çoğu seyi anlıyor ve yapıyor ama baba haricinde anlamlı kelime söyleyemiyo henüz. Ama taklit ediyo söylemeye çalışıyo. İki saatte bir iki defa, cok su icerse iki üç defa ıslatıyor bezini. Tuvalet egitimine başlamak istiyorum bu durumda erkenmi biraz daha bekleymelimiyim yoksa denemelimiyim.simdiden teşekkürler cevabınız için.

  4. melek

    Merhaba kizim 15aylik yuruyo oturup kalkiyo mesela bebegini getir desem gidip gwtiriyo acaba tuvalet egitimine baslasammı artk sizce neyapmaliyim

  5. Aslı Y

    Merhaba, Oğlum 24 Nisan 2015’de 4 yaşını bitirecek. Tuvalet eğitimini 2 yaşında verdim ve kısa sürede çözdük. Fakat gündüzleri tuvalete her gittiğinde mutlaka kuloduna birkaç damla kaçırmış oluyor. Ayrıca geceleri de hala bezliyoruz sabah bezi dolu dolu kalkıyor ve bundan hiç rahatsız olmuyor maalesef. Herhangi bir rahatsızlığı olabilir mi, ne doktoruna götürmeliyim, bir yol gösterebilir misiniz.
    Teşekkür ederim, iyi çalışmalar.

  6. Emine Oktan

    Mrb oğlum 22 aylık henüz konuşmuyor söylediğim bir çok şeyi anlamıyor yada yapmak istemiyor ayrica cok fazla su iciyor tuvalet eğitimine başlamak istiyorum daha erken mi sizce ne yapmalıyım yardimci olursaniz sevinirim iyi gunler

  7. nurhan

    Iyi gunler.. benim kizim 5bucuk yasinda ozel durumu var.down sendromu konusmada henuz yok.tuvalete egitimine nasil baslamaliyim?suan lazimlikla yeni basladim yemek sonralari goturuyorum, fakat bezi de kullaniyorum.sizce dogru mu, nasil bi yol izlemem Lazim?

  8. nurhan

    Ayrica birde oglum var 1bucuk yasinda.o da ablasini gorunce lazimliga oturuyo.onu da suan baslatmam uygun mudur? Iyi calismalar

  9. elif

    Merhaba benim kizim henuz 14 ay 10 gunluk . cevremdekiler onu tuvalet egitimine alistirmam gerektigini soyluyolar zamani geldimi yoksa daha erken mi kafama takildi bi cevap verirmisiniz……

  10. Ayten

    Merhaba hocam benim 25 ve 11 aylık iki çocuğum var oğlum güzel konuşuyo kendini ifade ediyo tuvalet eğitimine nasıl ve nerden başlayabilirim nasıl öğretebilirim yardımcı olursanız sevinirim teşekkürler

  11. Eda

    Merhaba kızım 24 aylık 3 gündür tuvalet eğitimine başladık gece sıkıntımız yok ama gün içinde sürekli altına kaçırıyo bi öneriniz varmı

  12. arya

    merhabalar,kızım 15 aylık ve kakası geldiğinde köşelere kapı arkalarını saklanıp kimseyi yanına istemiyor,kakası bitince yanımıza geliyor,bezlenmek istemiyor sürekli bezini tutup çekiştiriyor sizce tuvalet eğitimi vermem doğru mu?ben 2-2,5 yaş eğitimi vermek istiyordum yardımcı olursanız sevinirim.

Comments are closed.